Quy luật giá trị thặng dư

Mỗi phương thức sản xuất có một quy luật kinh tế tuyệt đối, quyluật phản ánh mối quan hệ kinh tế bản chất nhất của phương thứcsản xuất đó.Theo C.Mác,chế tạo ra giá trị thặng dư,đó là quy luậttuyệt đối của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.


*

Mỗi phương thức sản xuất có một quy luật kinh tế tuyệt đối ,quyluật phản ánh mối quan hệ kinh tế bản chất nhất của phương thứcsản xuất đó.Theo C.Mác,chế tạo ra giá trị thặng dư,đó là quy luậttuyệt đối của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.

Bạn đang xem: Quy luật giá trị thặng dư

Theo đánh giá của VL.Lenin thì lí luận về giá trị thặng dư là hòn đátảng cuả học thuyết kinh tế của Mác.Các nhà tư bản để đạt đượcmục đích tối đa của mình ,họ đã mua sức lao động của người côngnhân kết hợp với tư liêụ sản xuất để sản xuất ra sản phẩm và thu vềgiá trị thặng dư.Thật vậy,giá trị thặng dư-phần gía trị mới dôi rangoài giá trị sức lao dộng do công nhân làm thuê tạo ra và bị nhà tưbản chiếm không ,phản ánh mối quan hệ kinh tế bản chất nhất củachủ nghĩa tư bản -quan hệ tư bản bóc lột lao động làm thuê.Giá trịthặng dư do lao động không công của công nhân làm thuê tạo ra lànguồn gốc làm giàu của các nhà tư bản. Quá trình sản xuất ra giá trị thặng dư là quá trình sản xuất ra giátrị vượt khỏi điểm mà ở đó sức lao động của người công nhân đã tạora một lượng giá trị mới ngang bằng với gía trị sức lao động hay mứctiền công mà nhà tư bản đã trả cho họ .Thực chất của sản xuất giátrị thặng dư là sản xuất ra giá trị vượt khỏi giới hạn tại điểm đó làsức lao động được trả ngang giá .

Xem thêm: Thông Tin Mới Về Võ Lâm Truyền Kỳ Mobile X Trấn Thành, Võ Lâm Tuyệt Kỹ 3D

Mục đích của sản xuất tư bản chủ nghĩa không phải là giá trị s ửdụng mà là sản xuất ra giá trị thặng dư ,là nhân giá trị lên.Theo đuổigiá trị thặng dư tối đa là mục đích và là động cơ thúc đ ẩy sự hoạtđộng của nhà tư bản ,cũng như của toàn bộ xã hội tư bản.Nhà tubản cố gắng sản xuất ra hàng hóa với chất lượng tốt đi chăng n ữa,thì đó cũng chỉ vì nhà tư bản muốn thu được nhiều giá trị thặng dư. Sản xuất giá trị thặng dư tối đa không chỉ phản ánh mục đích củanền sản xuất tư bản chủ nghĩa ,mà còn vạch rõ phương tiện ,thủđoạn mà các nhà tư bản sử dụng để đạt được mục đích như tăngcường bóc lôt công nhân làm thuê bằng cách tăng cường đ ộ laođộng và kéo dài ngày lao động ,tăng năng suất lao động và mở rộngsản xuất.Như vậy ,sản xuất ra giá trị thặng dư là quy luật kinh tế tuyệt đối củachủ nghĩa tư bản,là cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của chủ nghiãtư bản .Nội dung của nó là sản xuất ra giá trị thặng dư tối đa b ằngcách tăng cường bóc lột lao động làm thuê.Quy luật giá trị thặng dưra đời và tại cùng với sự ra đời và tồn tại của chủ nghĩa t ư b ản.Nóquyết định các mặt chủ yếu ,các quá trình kinh tế chủ yếu của chủnghĩa tư bản .Nó là động lực vận động ,phát triển của chủ nghĩa tưbản ,đặc biệt là mâu thuẫn cơ bản của chủ nghĩa tư bản ngày càngsâu sắc ,đưa đến sự thay thế tất yếu chủ nghĩa tư bản bằng một xãhội mới cao hơn.Cụ thể,quy luật sản xuất giá trị thặng dư có tácđộng mạnh mẽ tới nhiều mặt của đời sống xã hội.Một mặt ,nó thúcđẩy kĩ thuật và phân công lao động xã hội phát triển,làm cho l ựclượng sản xuất trong xã hội tư bản chủ nghĩa phát triển với toc độnhanh và nâng cao năng suất lao động .Mặt khác ,nó làm cho cácmâu thuẫn vốn có của chủ nghĩa tư bản ,trước hết là mâu thuẫngiữa tính chất xã hội của sản xuất với sự chiếm hữu tư nhân tư bảnchủ nghĩa về tư liệu sản xuất ngày càng gay gắt.Biểu hiện của sự hoạt động của quy luật sản xuất giá trị thặng dưtrong hai giai đoạn phát triển của chủ nghĩa tư bản:- Giai đoạn tự do cạnh tranh (giữa thế kỉ 18_thế kỉ 19)biểu hiệnthành quy luật tỉ suất lợi nhuận bình quân và lợi nhận bình quân.-Giai đoạn độc quyền biểu hiện thành quy luật lợi nhuận đ ộc quy ềncao.Chủ nghĩa tư bản ngày nay tuy có những điều chỉnh nhất định vềhình thức sở hữu ,quản lý và phân phối để thích nghi ở mức đ ộ nàođó với điều kiện mới,nhưng sự thống trị của chủ nghĩa tư bản tưnhân vẫn tồn tại nguyên vẹn,bản chất bóc lột của chủ nghĩa tư bảnvẫn không thay đổi.Nhà nước tư sản hiện nay tuy có tăng cường canthiệp vào đời sống kinh tế và xã hội ,nhưng về cơ bản nó vẫn là bộmáy thống trị của giai cấp tư sản .Tuy nhiên,do trình độ đã đạt được của văn minh nhân loại và docuộc đấu tranh của giai cấp công nhân ,mà một bộ phận không nhỏcông nhân ở các nước tư bản phát triển có mức sống tương đối sungtúc ,nhưng về cơ bản ,họ vẫn phải bán sức lao động và vẫn bị nhàtư bản bóc lột giá trị tư bản thặng dư.Nhưng trong điều kiện hiện nay,sản xuất giá trị thặng dư có những đặc điểm mới:Một là,do kỹ thuật và công nghệ hiện đại được áp dụng rộng rãi nênkhối lượng giá trị thặng dư được tạo ra chủ yếu nhờ tăng năng suấtlao nxnđộng.Việc tăng năng suất lao động do áp dụng kĩ thuật vàcông nghệ hiên đại có đặc điểm là chi phí lao động sống trong mộtđơn vị sản phẩm giảm nhanh ,vì máy móc hiện đại thay thế đượcnhiều lao động sống hơn.Hai là ,cơ cấu lao động xã hội ở các nước tư bản phát triển hiện naycó sự biến đổi lớn .Do áp dụng rộng rãi kĩ thuật và công nghệ hi ệnđại nên lao động phức tạp ,lao động trí tuệ tăng lên và thay th ế laođộng giản đơn,lao động cơ bắp .Do đó lao động trí tuệ ,lao động cótrình độ kĩ thuật cao ngày càng có vai trò quyết đ ịnh trong vi ệc sảnxuất ra giá tri thặng dư.Chính nhờ sử dụng lực lượng lao động ngàynay mà tỷ suất và khối lượng giá trị thăng dư đã tăng lên rất nhiêù .,Ba là,sự bóc lột của các nước tư bản phát triển trên phạm vi quốc tếngày càng được mở rộng dưới nhiều hình thức xuất khẩu tư bản vàhàng hóa ,trao đổi không ngang giá ...lợi nhuận siêu ngạch mà cácnước tư bản phát triển bòn rút từ các nước kém phát triển trong mấychục năm qua đã tăng lên gấp nhiều lần .Sự cách biệt giữa nhữngnước giàu và những nước nghèo ngày càng tăng và đang trở thànhmâu thuẫn nổi bật trong thời đại ngày nay.Các nước tư bản pháttriển đã bòn rút chất xám ,hủy hoại môi sinh cũng như cội r ễ đ ờisống văn hóa cuả các nước lạc hậu ,châm phát triểnKết luận:Mục đích của các nhà tư bản không phải là gía trị sử dụng mà là sảnxuất ra giá trị thặng dư .Sản xuất giá trị thặng dư là động lực vậnđộng của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.C.Mác viết:""Mụcđích của sản xuất tư bản chủ nghĩa là làm giàu ,nhân giá trị lên ,làmtăng giá trị do đó bảo tồn gía trị trước kia và tạo ra giá trị thặng dư ""Để sản xuất giá trị thặng dư tối đa ,các nhà tư bản dùng mọi thủđoạn để bóc lột công nhân làm thuê như "kéo dài ngày lao đ ộng vàtăng cường độ lao động".Như vậy ,nội dung của quy luật giá trịthặng dư là để thu được giá trị thặng dư tối đa,nhà tư bản đã tăng sốlượng lao động làm thuê và tìm mọi cách ,moị thủ đoạn để bóc lộthọ.Tong giai đoạn hiện nay ,các nhà tư bản đã thực hiện cải ti ến thi ếtbị máy móc trong sản xuất để tăng năng suất lao động,làm giảm giátrị hàng hóa đồng thời thu hút đội ngũ kỹ sư có trình đ ộ cao mà chứcnăng của họ chủ yếu là đảm bảo sử dụng hiệu quả tất cả các nhântố của sản xuất trước hết là sức lao động ,chính vì vậy mà tăng giátrị thặng dư.Ý nghĩa ngày nay của học thuyết về sản xuất giá trị thặng dư đối vớiViệt Nam:Trong học thuyết về giá trị thặng dư,C.Mác đã có một nhận định cótính chất dự báo khoa học trong xã hội hiện nay ,đó là "Mục đíchthường xuyên của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa là làm thế nào đểvới một lượng tư bản ứng trước tối thiểu ,sản xuất ra một giá trịthặng dư hay sản phẩm thặng dư tối đa và trong chừng mực mà kếtquả ấy không phải đạt được bằng lao động quá sức của nhữngngười công nhân thì đó là một khuynh hướng của tư bản ,thể hiện ratrong các nguyện vọng muốn sản xuất ra một sản phẩm nhất địnhvới những chi phí ít nhất về sức lực và tư liệu ,tức là một khuynhhướng kinh tế của tư bản dạy cho loài người biết chi phí sức lực củamình một cách tiết kiệm và đạt tới mục đích với chi phí ít nhất về tưliệu"Từ việc nghiên cứu học thuyết giá trị thặng dư của C.Mác ,chúng tathấy rõ ba vấn đề lớn trong giai đoạn phát triển hiện nay cuả đấtnước .Một là ,trong thời kỳ quá độ nền kinh tế ở nước ta ,trong một chừngmực nào đó ,quan hệ bóc lột chưa thể bị xóa bỏ ngay ,sạch trơntheo cách tiếp cận giáo điều và xơ cứng cũ.Càng phát triển nền kinhtế nhiều thành phần chúng ta càng thấy rõ chừng nào quan hệ bóclột còn có tác dụng giải phóng sức sản xuất và thúc đẩy lực lượngsản xuất phát triển thì chừng đó chúng ta còn phải chấp nhận sựhiện diện của nó. Hai là,trong thực tế nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa ở nước ta hiện nay ,mọi phương án tìm cách định lượng rànhmạch ,máy móc và xơ cứng vê mức độ bóc lột trong việc hoạch địnhcác chủ trương chính sách ,cũng như có thái độ phân biệt đối xử vớitầng lớp doanh nhân mới đều xa rời thực tế và không thể thực hi ệnđược .Điều có sức thuyết phục hơn cả hiện nay là quan hệ phânphối phải được thể chế hóa bằng luật.Đường lối chủ trương chínhsách của Đảng và Nhà Nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ,lấy luậtlàm công cụ và cơ sở để điều chỉnh các hành vi xã hội nói chung,mà còn cả hành vi bóc lột nói riêng.Ai chấp hành đúng pháp luật thìđược xã hội thừa nhận ,tôn vinh .Trong nhận thức ,quan điểm chungnên coi đó là mức độ bóc lột được xã hôi chấp nhận ,tức là làm giàuhợp pháp .Trong quản lý xã hội thì phải kiểm soát chặt chẽ thu nhậpcá nhân ,thu nhập doanh nghiệp để một mặt chống thất thu thuế,mặt khác đảm bảo sự công bằng trong phân phối thông qua nhànước và bằng các "kênh"phân phối lại và điều tiết thu nhập xã hôị.Thiết nghĩ ,đây là một hướng tiếp cận vấn đề bóc lột giúp chúng tatránh được những nhận thức giáo điều ,phi bi ện chứng về quan hệbóc lột ,cũng như việc vận dụng nó trong một giai đoạn lịch sử cụthể của việc giaỉ phóng sức sản xuất ,tạo động lực phát triển kinh tếvà chủ động hội nhập thành công với nền kinh tế quốc tế.Ba là,mặt khác ,cũng phải bảo vệ những quyền chính đáng của cảngười lao động lẫn giới chủ sử dụng lao động bằng luậtvà bằng cácchế tài thậ cụ thể mới đảm bảo công khai ,minh bạch ,bền vững.Những mâu thuẫn về lợi ích trong quá trình sử dụng lao động là mộtthực tế ,việc phân xử các mâu thuẫn ấy như thế nào để tránh nhữngxung đột không cần thiết cũng lại là một yêu cầu cấp thi ết hi ệnnay ,thể hiện trong bản chất của chế độ mới .Bảo vệ được nhữngquyền lợi chính đáng ,của tất cả các quan hệ lao động là một bảođảm cho việc vận dụng một cách hợp lý quan hệ bóc lột trong đi ềukiện hiện nay đồng thời cũng là những đóng góp cơ bản cho cả quátrình hoàn thiện và xây dựng mô hình kinh tế thị trường đ ịnh hướngxã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.